Kisa hac
rehberi Ibadet maksadiyla hac mevsiminde Kâbe'yi ziyaret etmege Hac denir. Hac
mevsiminin disinda Kâbe ziyaret edilirse Umre adi verilir. Hac ibadeti,
islamin bes sartmdan biridir. Farz-i ayn dedigimiz kuvvetli farzlardan olup,
kitap ve sünnet ile sabittir.
Kîtapdaki yeri Al-î Imran suresinin 97. ayetidir. Bu ayette mevlamiz söyle
buyurmaktadir: " Azik ve binek Halimin Han yoluna gücü yeten her kimsenin
o Beyti hac etmesi, insanlar üzerinde Allah'in hakkidir, farzdir. Kim bu farzi
tanimazsa her halde Allah'in ihtiyaci yok. O bütün alemlerden
müstagnidir."
Sünnetdeki yerini de, Ibn-i Ömer'den rivayet edilen su hadisi serifle
bulmaktayiz: " Islam dini bes temel üzerine bina edilmistir. Kelime-i
sehadet getirmek, Namaz kilmak, Oruç tutmak, Zekat vermek ve Hacca
gitmektir."
Hac ibadeti insana dini, dünyevi birçok kültûrel faydalar saglar. Dünyanin
çesitli yönlerinden gelen dilleri, renkleri, milletleri ayri olan insanlarm,
ayni duygular etrafinda tek yürek oldugunu gördükçe insanin, Allah'a ve dine
olan bagliligi artar. Bu sayede temiz bir îman'a, salih bir amele ve güzel
ahlaka sahib olur.
Bu maksatla, üzerine hac farz olupda, yerine getirmekte vurdum duymazlik
edenlere, sevgili peygamberimizin ögütleri yaninda çok agir benzetmeleri
bulunmakta ve söyle buyurmaktadir :
- " Üzerine hac farz olup da onu yerine getirmeyenler, hristiyan veya
yahudi ölümüyle ölürler." [Hz. Ali (r.a.)'den]
- " Muslümanlarin yapmakla mükellef oldugu isleri islemeyenler onlardan
degildir. " [Tabarani (rîvayet)]
- " Hacca gitmekte acele ediniz, (borçlarinizdan biran önce kurtulmaya
çalisiniz), çünkû takdir ansizin gelebilir." [îbni Abbas'dan (Ahmet
rivayet)]
- " Ey insanlar. Allah hac ibadetini sizin üzerinize farz kilmistir. Hac
yapmakta acele ediniz." [Müslim rivayet eder]
- Bir gün Hz. Aise validemiz: ,.Ey Allah 'in Rasulü, kadinlar üzerine cihad var
midir? " diye sordu. Rasulullah'da: " Kadinlar üzerine harpsiz cihad
vardir. O da Hac ve Umre 'dir." buyurdu.
- " Bir Umre 'den sonra, yapilan hatalara baska bir Umre kefarettir ve
makbul bir Hac ibadeti ise sahibini Cennet'e götürür." Hac ve Umre çesitleri : 1) Hacc-i Ifrad: Umresiz yapilan Hac demektir. Söyle niyet edilir:
,,Allahümme irini üridül hacca, feyessir hilli ve vetekabbelhü minni"
Manasi: Allahim ben hac yapmak istiyorum, bunu bana kolaylastirarak kabul et.
Bu hacda kurban yoktur. Diger iki hac çesidinde kurban kesmek vacibtir.
2) Hacc-i Temettu: Hac mevsiminde, ayri ayri ihramla, hem hac hem de
umre yapmaktir. Söyle niyet edilir:,,Allahümme irini üridül umrete
lillahi, fezessirhüli ve tekabbelhü minni". Manasi: Allahim ben umre
yapmak istiyorum, bunu bana kolaylastirarak kabul et. Umre ihramindan çiktiktan
sonra bir kaç gün ara ile tekrar hac ibadetine niyet edilir. Birinci bolümde
oldugu gibi. 3) Hacci Kiran: Hac mevsiminde, tek ihram ile hem Hac, hem de Umre
ibadetini yapmaya denir. Söyle niyet edilir: ,,Allahümme inni üridül hacce vel
umre-te lillahi, feyessirhumali ve tekabbelhuma minni". Manasi: Allahim
ben hac ve umreye niyet ettim, buna bunu kolaylastirarak kabul et.
Bu hac çesitlerinden birisine niyet eden haci adaylarinin ilk ögrenecegi dua
Telhiye'dir. Sözleri söyledir:
,,Lebbeyk. Allahümme Lebbeyk, Lebbeyke lâ serike leke lebbeyk, Innel hamde
Vennimete leke Velmülke laserike lek"
Manasi: Mevlam. Davetine uyarak sana geldim. Senin esin ve ortagin yoktur. Mülk
ve nimet senindir. Hamd sanadir. Serikin yoktur.
Ihrama
girdikten ve niyet yapildiktan sonra haci adayi bu telbiyeyi sik sik
okuyacaktir.
Haccin farzi
üçtûr: 1) Ihrama girmek
2) Ziyaret tavafi yapmak
3) Arafatta vakfeye durmak
1. Îhram: 150 x 120 ebadinda iki beyaz havlu parçasidir. Mekke'ye
muayyen uzakliktaki Mikat adi verilen mahallerden niyet ederek Telbiyeile ihrama girilir. Kadinlar kendi elbiseleriyle niyet ederek ihrama girmis
olurlar. îhrami giydikten sonra, bazi helal olan seyler haram olur. Mesela
avlanmak, ot koparmak, böcek öldürmek, koku sürünmek, cinsi münasebette
bulunmak gibi fiiller.
2. Tavaf: îhrama girmis olan hacilar, Mekke'ye geldikleri zaman, dogru
Kâbe'yi tavafa giderler. Sadece hacc-i ifrada niyet eden hacilar Kudum
Tavafi'na, Hacc-i Temettü ve Hacc-i Kirana niyet eden hacilarda Umre Tavafi'na
niyet ederler. Tavaflarda Kâbe sol tarafa alinarak Hacerül-Esved'denbaslanir. Yedi defa dönülür. Ilk üç dönüste remel yapilir. (Kisa
adimlarla canli yürümektir. Sonunda sa'y olan tavaflarda remel ve iztiba(sag omuzu açmak) yapilir. Her tavafta yapilmaz) Her dönüse bir savtdenir. Her savtin duasi vardir. Bilinmezse bildiginiz bir duayi okuyarak tavaf
edilir. Hacerül-Esved'in karsisina gelinince: "Bismillahi Allahu
ekber" diyerek elle selamlanir veya dokunulur. Tavaf bittikten sonra
Ibrahim makamina yakin bir yerde iki rekât namaz kilinir. 1. rekâtta Kâfirunsuresi. 2. rekâtta Îhlas suresi okunur. Zemzem içilir ve Umrenin sa'yina
geçilir.
Sa'y: (Vacibtir) Safa ve Merve arasinda
yedi kere yürümektir. Iki yesil direk gelince canli bir sekilde yürürler buna
Hervele denir. Hacc-i Temettu'ya niyet edenler tras olarak ihramdan
çikarlar. Arefeden bir gün önce tekrar ihrama girerler. Hacc-i Ifrat ve
Hacc-i Kiran'a niyet edenler Bayramin birinci günü tas attiktan sonra
kurban kesilinceye kadar ihramda kalirlar. Tas-Bas-Tras'dan (Seytan taslama.
Kurban kesme. Tras olma) sonra ihramdan çikarlar. En sonunda Arafat -
Müzdelife vukufü ve seytan taslama bitince hemen ziyaret tavafini (Farz Tavafi)
yapmak üzere Kâbe'ye gelinir ve Tavaf yapilir. Safa ve Merve arasinda tekrar
say yapilir. Kurbanlar kesildi haberi gelince tras olunarak ihramdan çikilir.
Bundan sonra normal elbiselerle Kâbe bol bol tavaf
edilir.
Mekke'den ayrilirken en son Veda Tavafi yapilarak Kâbe terk edilir.
3.Arafat: Mekke sehrine takriben 30 km uzaklikta bulunan bir aindir.
Burada arefe günû günesin dogusundan, batisina kadar bulunmak farzdir.
Arafat'ta vakfeye durmayan kisi hac ibadetini yapmamis olur. Burada' bol bol
dua, zikir ve ibadet yapilir. Dualarin, isteklerin kabul edildigi kutsal bir
yerdir. Ovanin ortasina yakin bir yerde «Cebelû-r rahme" denilen
bir tepe vardir. Bu tepe civarinda dua etmek sevaptir.
Günes battiktan sonra «Mesaril Harem» denilen mescidin yanina, yani
Müzdelife'ye gelinir. Burada aksam ve yatsi namazlari beraberce kilinir. Bu
mahalde de bol bol ve zikir yapilir. Mina'da atilacak olan taslar buradan
toplanir. Sabah namazindan,isteyen Mina'daki çadiarda kalir, isteyen de
Mekke'deki evine gider. Mina'yi terk edenler, sünneti terk etmis olurlar.
Mina'da üç gün seytan taslanir. Bayramin birinci gününde, büyük seytana yedi,
ikinci gününde büyük, orta ve kûçûk seytana yirmibir, ûçüncü gününde yine her
ûçüne yirmibir tas atilir. Tas atma bittikten sonra hacilarin isleri bitmis
olur. Medine'yi ziyaret etmemis olanlar Medine'ye, Hac'dan önce ziyaret etmis
olanlarda memleketlerine dönerler. Zamanlari olanlar, Hz. Aise Mescidinden Umre
için ihrama girerek bol bol Umre yaparlar.
Cezalar (Cinayetler):
Haccin ve Umrenin menasikinden (erkânindan) biri, ihlal, ihmal veya terk edilirse
bunlara bir bedel gerekir ki buna Haccin ve Umre'nin cezalari manasinda
cinayetler denir.
Hacc ve Umrenin farzlari terk edilirse ibadet bozulur, iadesi gerekir. Haccin
vacibleri terk veya ihmal edilirse, yapilan hatanin cinsine göre ya ibadet kaza
edilîr veya ceza verilir. Bu cezalar deve, koyun, keçi cinsinden bir hayvanin
kurban edilmesi oldugu gibi, sadaka seklinde veya oruç tutmakla da ceza yerine
getirilir.
Hacc ve Umre'nin vacibleri: 1. Sa'y yapmak (Safa ile Merve arasinda);
2. Ihrama intikat denilen yerlerden girmek;
3. Günes batincaya kadar Arafat'dan ayrilmamak;
4. Müzdelife'de vakfeye durmak;
5. Mina'da 3 gün seytan taslamak;
6. Tras veya saç kisaltma;
7. Veda Tavafi (Tavafi Sader)
Hacilarin dikkatine: 1. Medine ve Mekke'de namazlar mümkün oldugu kadar Harem'de ve cemaatla beraber
kilmaga çalismak;
2. Sehevi hislerden, fasiklik yapmaktan, kavga çikarmaktan siddetle sakinmak.
(Bakara, 197)
3. Ibadet ve Ziyaret yerlerinde, müslümanlara söz ve fiil ile eziyet verimemege
ve kibar olmaya çalismak (Halim, Selim)
4. Ihramli
olan haci adaylari, ihramin bütün yasaklarina kusursuz uymali. Ihram yasaklari
kisaca
söyledir:
a) Vücuttan kil koparmak, tirnak kesmek, saç, ot, çiçek koparmak v.s.. Kan
çikmasinda bir beis yoktur.
b) Ihrama girdikten sonra koku sûrmek, yiyecegine ve içecegine koku batirmak,
kokulu sabunla yikanmak. Ihramdan önce sürülen koku kalmis ise zarari yoktur.
c) Ehil olmayan kara ve deniz hayvanlarini avlamak;
d) Zina yapmak, sehvetle dokunmak ve öpmek v.s.
e) Eldiven ve ayakkabi giymek. Paltoyu giymeden omuza atmakta zarar yoktur.
f) Kadinlan yüzleri ve elleri ihramda açik olmali. Elbiseleriyle birlikte
ayakkabilariyla dolasirlar.
Medine'deki ziyaret yerleri: 1) Kuba mescidi
2) Cuma mescidi
3) Iki kibleli mescid
4) Yedi mescidler
5) Cennet-ül Baki (Kabristan)
6) Uhud Sehitleri
Mekke'deki ziyaret yerleri:
1) Peygamberimizin dogdugu ev
2) Mekke kabristani (Cennet-ül mualla)
3) Hira-Nur dagi
4) Sevr magrasi
5) Cin mescidi
6) Cebel-i Ebi Kubeys
